“Слова ў пераплёце”

У канцы снежня нашы вучні прымалі ўдзел у абласным этапе рэспубліканскага конкурсу “Слова ў пераплёце”. Сёння мы прапануем вашай увазе  апавяданне вучаніцы 10 “Б” класа Гаварушкінай Яніны “Птушкі створаны для палёту”

Сяргейка сядзіць ля акна, чакаючы татку. Сёння ён таксама прыйдзе ў пяць гадзін? Цікава назіраць за дарослымі: кожны дзень яны робяць тое ж самае і ў адзін і той жа час. Да пяці гадзін застаецца дзесяць хвілін. Сярожа падыходзіць да стала і бярэ ў рукі малюнак: падарунак бацьку да першага веснавога дзянька. На паперы выявы дрэў і рознакаляровых птушак, якіх ён бачыў у мінулым годзе. Гэта так здорава — ён толькі ўвосень пойдзе ў першы клас, а ўжо  ведае назвы многіх птушак і раслін! Калі бацька прыйдзе з работы (хаця ён просіць чамусьці не называць гэта работай), то скажа, які Сярожа малайчына! Сярожа, вядома, паказаў бы малюнак і маці, але што можа яму сказаць фотаздымак на камодзе? Толік з суседняга дома кажа, што яго маці забрала нейкая Вайна. А хто яна такая? Калі верне маці? Мабыць, калі ён пойдзе ў школу, там раскажуць пра гэта. Ён жа абавязкова пойдзе ў школу, так жа?..

Бацька вяртаецца на дзве хвіліны раней і не адзін. Яго сябар — Громаў — салютуе малому з дзвярэй.

— Здарова, малы! Як справы? — пытаецца ён, пакуль бацька здымае цяжкія чаравікі і куртку.

— Добра, — сарамліва адказвае Сярожа, трымаючы ў руках ліст паперы. — Тата, а ў мяне для цябе падарунак.

— Які? — холадна пытаецца бацька, падыходзячы бліжэй.

Сяргейка працягнуў аркуш, але не пачуў ні “дзякуй”, ні “маладзец”. Бацька ўзяў малюнак   і моўчкі пайшоў у свой пакой. Громаў рушыў услед, вінавата паціскаючы плячыма.

Калі дзверы аказаліся зачыненымі, бацька адразу дастаў зброю з ножнаў і выцер барвовае лязо аб ліст паперы, які так у час апынуўся пад рукой. Громаў незадаволена прабурчаў:

— Антось, што ты будзеш з ім рабіць? Ён добры хлопец, але… сам разумееш, будучыні ў яго няма, калі ты і далей будзеш…

Мужчына рэзка павярнуўся да таварыша:

— Далей буду… Буду што? Бараніць кардон, каб нашы хаты не чулі залпаў і выбухаў, каб больш ніхто, — ён паказаў рукой у бок фотаздымка на сцяне, — не памёр ад рук гэтых паганцаў? Каб нашы дзеці не ведалі, што на самай справе ўяўляе сабой вайна?!

Громаў слухаў не перабіваючы. Ці яму не ведаць, што гэта праўда?

— Хоць пагавары з… — скончыць яму не даў Антось, пагрозліва падняўшы руку.

— Не твае клопаты. Што наконт заўтрашняй вылазкі?

Громаў сумна паглядзеў на яго, але ўсё ж дастаў з-пад курткі папку са справай і кінуў яе на стол. Побач з дзіцячым малюнкам, на якім прыгожыя птушкі афарбаваліся чужой крывёй…

Сёння Сярожа прачнуўся яшчэ да світанку. Бацька сказаў, што яны пойдуць у сапраўдны лес! Сярожа быў там усяго некалькі разоў, таму што аднаму, кажа бацька, небяспечна, а ўдвох — няма часу. Вось будзе здорава: мабыць, ён навучыць арыентавацца на мясцовасці. Сяргейка не ведае, што значыць “арыентавацца на мясцовасці”, але Толік сказаў, што нават ён не ўмее гэтага. Калі ён навучыцца, то будзе рабіць гэта лепей за Толіка  і ў школе будзе самым разумным! Калі бацька прачнуўся, Сярожа ўжо быў гатовы выходзіць.

Бацька ішоў моўчкі, але Сярожу гэта не напружвала: вакол столькі ўсяго цікавага! А ён пазнае сёння, якія птушкі называюцца непералётнымі і чаму грыбы бываюць толькі восенню?

— Татка, а якія звяры тут жывуць?

— Ніякія, — проста адказаў бацька.

Сярожа вельмі здзівіўся.

— Чаму? У лесе павінны быць звяры!

— Яны тут былі, пакуль… Пакуль іх не забрала нешта паганае. Каго забрала, а хто сам уцёк, чуючы небяспеку.

Сяргейка трошкі падумаў:

— Іх Вайна забрала, так? Як і нашу маму? А хто такая Вайна?

Бацька рэзка спыніўся, нахіляючыся, каб глядзець сыну прама ў вочы.

— Сапраўды не ведаеш? Расказаць?..

З кожным словам бацькі на твары Сярожы з’яўляліся зусім не дзіцячыя жах і неразуменне. Як гэта: б’юць сваіх? Як гэта: не шкадуюць жанчын? Маці не вернецца? Ніхто не вернецца?.. Сяргейка заплакаў і папрасіў бацьку больш нічога не казаць. Досыць з яго. Антось не разумеў, што даў сыну больш, чым ён можа вынесці. Так доўга ствараў ілюзію міру, што ажно раззлаваўся, калі пазнаў, што Сярожа не ведае, што можа быць інакш. Слёзы цяклі на насоўку (веснавую, таму што сакавік, таму што цеплыня і новае жыццё прыроды), а бацька не ведаў, якім чынам супакоіць дзіця. Ён абняў сына, прыціскаючы да грудзей; а ў кішэні курткі — пнеўматычны пісталет, каб Сярожа навучыўся страляць, навучыўся абараняцца. “Не, — кажа ён самому сабе, — мой сын не будзе трымаць у руках зброі. Ніколі”. Антось гладзіў Сяргейку па спіне і стрымліваў слёзы.

Громаў, усміхаючыся, хуценька перабіраў папкі з асабістымі справамі ваенных.

— Усё ж такі прыслухаўся да парады?

— Так, дзякуй. Жыць у тым мірным свеце, які ён сабе пабудаваў, было сапраўдным шчасцем. А чалавек створаны для шчасця, як хтосьці там казаў…

Громаў ужо адшукаў патрэбную справу і рабіў запісы на апошніх старонках.

— Па ўзаемнай згодзе, — заключыў, ён, загортваючы папку. — Куды ты цяпер?

— Тысяча кіламетраў на поўнач — і ты зусім у іншай краіне. Мірнай краіне. Рушым пакуль туды, а потым — пабачым. Можа, з намі? — падміргнуў Антось.

— Зараз не. Але ў перспектыве… Усё-такі птушкі створаны для палёту; хто знае, можа, і я хутка распраўлю крылы…

Выйшаўшы з будынка, Антось дастаў з кішэні складзены лісток — новы падарунак. На малюнку шчаслівыя сын з бацькам. У мірным свеце. Без пісталетаў у кішэнях і начных вылазак. Без вайны.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Добавить комментарий